PL

Przepisy wentylacyjne

Przepisy wentylacyjne

Przepisy jednolite czy różnorodne, dobrowolne czy nie – wentylacja musi być skuteczna.


Każde państwo członkowskie Unii Europejskiej stosuje własne przepisy dotyczące wentylacji pomieszczeń. Unifikacji w ramach normalizacji europejskiej podlegają kwestie związane z procedurami badań urządzeń oraz metodami projektowania i obliczeń instalacji. Sprawy związane z poziomem komfortu w pomieszczeniach w tym z ilością powietrza wentylacyjnego, pozostawia się do rozstrzygnięcia dowolnie dla każdego z krajów.

W Polsce podstawowe wymagania stawiane budynkom zawarto w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690). W zakresie wentylacji pomieszczeń zawarto tam minimalne wymagania jakimi powinny charakteryzować się urządzenia oraz instalacje. Sformułowano nadrzędny cel, zapewnienie odpowiedniej jakości powietrza wewnętrznego z jednoczesnym naciskiem na maksymalizację oszczędności energii.

Ustawa o normalizacji określa zasadę dobrowolnego stosowania polskich norm, określając jednocześnie zasadę, w myśl której normy stają się obowiązujące o ile zostaną przywołane w rozporządzeniu lub ustawie. Ponieważ istnieją polskie normy opisujące wymagania dla instalacji wentylacyjnych, rozporządzenie w sprawie warunków technicznych odnosi poszczególne zapisy do treści konkretnych norm. Wśród przywołanych dokumentów najistotniejszą normą jest PN-B-03430:1983+Az3:2000, określająca, między innymi, wymagane ilości powietrza wentylacyjnego w pomieszczeniach.

Regulacje polskie

Najistotniejszym dokumentem z punktu widzenia projektowego jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (Dz. U. nr 75 poz. 690 z 2002 r., z późniejszymi zmianami)
Normy stosowane w wentylacji


Normy do obowiązkowego stosowania Zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych za obowiązujące w całości lub w częściach uznaje się następujące normy:

  • PN-EN 779:2005 Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej. Wymagania, badania, oznaczanie.
  • PN-B-03430:1983 Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Wymagania – wraz ze zmianą PN-83/B-03430/Az3:2000.
  • PN-B-03421:1978 Wentylacja i klimatyzacja. Parametry obliczeniowe powietrza wewnętrznego w pomieszczeniach przeznaczonych do stałego przebywania ludzi
  • PN-B-10425:1989 Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze.
  • PN-EN 1507:2007 Wentylacja budynków. Przewody wentylacyjne z blachy o przekroju prostokątnym. Wymagania dotyczące wytrzymałości i szczelności.
  • PN-EN 12237:2005 Wentylacja budynków. Sieć przewodów. Wytrzymałość i szczelność przewodów z blachy o przekroju okrągłym.
  • PN-EN 12097:2007 Wentylacja budynków. Sieć przewodów. Wymagania dotyczące elementów sieci przewodów ułatwiających konserwacje systemów przewodów.

Inne normy związane


W praktyce projektowej można się jeszcze spotkać z dodatkowymi normami z zakresu wentylacji:

  • PN-EN 12599:2002 Wentylacja budynków. Procedury badań i metody pomiarowe dotyczące odbioru wykonanych instalacji wentylacji i klimatyzacji – wraz z poprawką AC:2004
  • PN-EN 1505:2001 Wentylacja budynków. Przewody proste i kształtki wentylacyjne z blachy o przekroju prostokątnym. Wymiary.
  • PN-EN 13465:2006 Wentylacja budynków. Metody obliczeniowe do wyznaczania wartości strumienia objętości powietrza w mieszkaniach.
  • PN-EN 12792:2006 Wentylacja budynków. Symbole, terminologia i oznaczenia na rysunkach.
  • PN-B-03420:1976 Wentylacja i klimatyzacja. Parametry obliczeniowe powietrza zewnętrznego.
  • PN-B-03433:1987 Wentylacja. Instalacje wentylacji mechanicznej wywiewnej w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych. Wymagania.
  • PN-EN 1886:2008 Wentylacja budynków. Centrale wentylacyjne i klimatyzacyjne. Właściwości mechaniczne.
  • PN-EN 13182:2004 Wentylacja budynków. Wymagania dotyczące przyrządów do pomiaru prędkości powietrza w wentylowanych pomieszczeniach.
  • PN-EN 1506:2007 Wentylacja budynków. Przewody proste i kształtki wentylacyjne z blachy o przekroju kołowym. Wymiary.
  • PN-EN 13180:2004 Wentylacja budynków. Sieć przewodów. Wymiary i wymagania mechaniczne dotyczące przewodów giętkich.
  • PN-EN 13403:2005 Wentylacja budynków. Przewody niemetalowe. Sieć przewodów wykonanych z płyt izolacyjnych.
  • PN-B-03434:1999 Wentylacja. Przewody wentylacyjne. Podstawowe wymagania i badania.
  • PN-B-01410:1989 Wentylacja i klimatyzacja – Rysunek techniczny. Zasady wykonywania i oznaczenia.
  • PN-EN 13053:2008 Wentylacja budynków. Centrale wentylacyjne i klimatyzacyjne. Klasyfikacja i charakterystyki działania urządzeń, elementów składowych i sekcji.
  • PN-EN 13779:2008 Wentylacja budynków niemieszkalnych. Wymagania dotyczące właściwości instalacji wentylacji i klimatyzacji.
  • PN-EN 14134:2008 Wentylacja budynków. Badania właściwości i kontrola wykonania instalacji wentylacji mieszkań.
  • PN-EN 15239:2010 Wentylacja budynków. Charakterystyka energetyczna budynków. Wytyczne inspekcji systemów wentylacji.
  • PN-EN 15241:2011 Wentylacja budynków. Metody obliczania strat energii na skutek wentylacji i infiltracji powietrza w budynkach użyteczności publicznej.
  • PN-EN 15242:2009 Wentylacja budynków. Charakterystyka energetyczna budynków. Metody obliczeniowe do wyznaczania strumieni objętości powietrza w budynkach z uwzględnieniem infiltracji.
  • PN-EN 15251:2012 Patametry wejściowe środowiska wewnętrznego dotyczące projektowania i ocenych charakterystyki energetycznej budynków, obejmujące jakość powietrza wewnętrznego, środowisko cieplne, oświetlenie i akustykę
  • PN-EN 15665:2009 Wentylacja budynków. Ustalenie kryteriów oceny działania do projektowania instalacji wentylacji mieszkań.
  • PN-B-76002:1996 Wentylacja. Połączenia urządzeń, przewodów i kształtek wentylacyjnych blaszanych.

Akustyka


Wytyczne dotyczące projektowania budynków z uwzględnieniem ochrony akustycznej zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz. 609 z 2002r, z późniejszymi zmianami) oraz w szeregu norm.

Najważniejsze normy:

  • PN-B-02151-02:1987 Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem pomieszczeń w budynkach. Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach.
  • PN-B-02151-3:1999 Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach.
  • PN-EN ISO 717-1:1999 Akustyka. Ocena izolacyjności akustycznej w budynkacj i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych. Izolacyjność od dźwięków powietrznych – wraz ze zmianą A1:2008
  • PN-B-02153:2002 Akustyka budowlana. Terminologia, symbole literowe i jednostki.

Instalacje ogrzewcze


Zapotrzebowanie ciepła na podgrzanie powietrza wentylacyjnego stanowi znaczący udział w bilansie energetycznym budynku. Warto więc zapoznać się z metodyką obliczania. Ogólne wytyczne zawiera przywołane wyżej rozporządzenie. Projektant ma do dyspozycji szereg norm z których najważniejsze to:

  • PN EN 12831:2006 Instalacje ogrzewcze w budynkach. Metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego.
  • PN EN 13789:2008 Cieplne właściwości użytkowe budynków. Współczynniki wymiany ciepła przez przenikanie i wentylację. Metody obliczania.
  • PN-B-02411:1987 Ogrzewnictwo. Kotłownie wbudowane na paliwo stałe. Wymagania.

Instalacje gazowe


Powszechne stosowanie w budownictwie mieszkaniowym gazowych urządzeń grzewczych powoduje konieczność zapewnienia odpowiedniej ilości powietrza do spalania. Ciągle dość duża liczba wypadków zatruć tlenkiem węgla wskazuje że problem ten jest wciąż aktualny. Sposoby wentylacji pomieszczeń wyposażonych w gazowe urządzenie grzewcze opisano w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych oraz w normach:

  • PN-B-02431-1:1999 Ogrzewnictwo. Kotłownie wbudowane na paliwa gazowe o gęstości względnej mniejszej niż 1. Wymagania

Bezpieczeństwo pożarowe


Wymagania dla instalacji wentylacyjnych z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego zawarto w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Regulacje europejskie

Poniżej znajdują się najważniejsze dokumenty wpływające na rozwój instalacji wentylacyjnych w Europie:

Dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD)


Celem dyrektywy EPBD (Dyrektywa 2002/91/CE z 16/12/2002, wersja przekształcona 2010/31/UE z 19/05/2010) jest promowanie oszczędności energii zużywanej przez budynki w całej Unii, z uwzględnieniem specyficznych warunków klimatycznych, wymagań co do klimatu wewnętrznego a także efektywności finansowej przyjętych rozwiązań.

Dyrektywa stawia wymagania i odnosi się do:

  1. stworzenia generalnej metodologii obliczania zintegrowanej charakterystyki energetycznej budynków;
  2. podania minimalnych wymagań charakterystyki energetycznej dla budynków nowych;
  3. podania minimalnych wymagań charakterystyki energetycznej dla budynków istniejących poddawanych renowacjom;
  4. certyfikacji energetycznej budynków;
  5. regularnych inspekcji kotłów i systemów klimatyzacyjnych w budynkach oraz dodatkowo ocenę instalacji centralnego ogrzewania w których zastosowane kotły mają więcej niż 15 lat;
  6. określenia wymagań dla budynków o zerowym i niemal zerowym zużyciu energii.

Systemy białych certyfikatów


Wprowadzone przez niektóre państwa programy certyfikatów energooszczędności (EEC – Energy Efficiency Certificates) nakładają zobowiązania na pewną docelową grupę, zwykle dostawców energii, osiągnięcia pewnego poziomu „oszczędności energii” poprzez poprawę swojej wydajności. Realizowane przez nich projekty otrzymują certyfikaty potwierdzające ilości zaoszczędzonej energii, które mogą być przedmiotem obrotu pomiędzy różnymi projektami i dostawcami.

Te „białe certyfikaty” są więc dokumentami potwierdzającymi osiągnięcie pewnego obniżenia zużycia energii. W większości przypadków, „białe certyfikaty” mogą być przedmiotem obrotu handlowego oraz mogą być łączone ze zobowiązaniem osiągnięcia pewnych docelowych oszczędności energetycznych. W takim systemie producenci, dostawcy lub dystrybutorzy elektryczności, gazu i oleju opałowego zobowiązani są podejmować działania zmierzające do zwiększania energooszczędności dla użytkownika końcowego, które są zgodne z określoną wcześniej wartością procentową ich rocznych dostaw energii. Jeśli producenci energii nie spełniają tych obowiązkowych limitów zużycia energii, są oni zobowiązani do zapłaty kar. „Białe certyfikaty” wydawane są producentom, gdy tylko zaoszczędzą oni jakąś ilość energii, przy czym producent może wykorzystać ten certyfikat w celu zapewnienia zgodności z określonymi dla niego limitami lub odsprzedać go innym stronom, które nie są w stanie dotrzymać określonych dla nich limitów. Jest to mechanizm dość podobny do koncepcji obrotu limitami emisji. Możliwość obrotu teoretycznie gwarantuje osiąganie ogólnych oszczędności energii niższym kosztem, podczas gdy same certyfikaty gwarantują osiągnięcie przyjętych ogólnych celów oszczędnościowych.

„Białe certyfikaty” są również zwane Certyfikatami Oszczędności Energetycznych (ESC – Energy Savings Certificate), Kredytem Energooszczędności (EEC – Energy Efficiency Credit ). Są one instrumentami wystawianymi przez upoważniony organ, gwarantującymi osiągnięcie określonego poziomu oszczędności energii. Każdy certyfikat jest niepowtarzalnym i rejestrowanym towarem, z którym związane jest prawo własności do pewnej ilości dodatkowych oszczędności energii, gwarantującym że korzyści płynące z tych oszczędności nie zostaną rozliczone w innych miejscach.

W Polsce system “białych certyfikatów” został wprowadzony ustawą o efektywności energetycznej z 2011 r. Zakłada się, że dzięki wprowadzeniu tego mechanizmu w 2016 r., uzyskane oszczędności sięgną min. 9% średniego krajowego zużycia energii, obliczonego z lat 2001-2005.

Europejskie Normy badawcze dla urządzeń wentylacyjnych


CEN (Europejski Komitet Normalizacji) ciągle pracuje nad normami z zakresu wentylacji budynków. W obrębie CEN, działa Komitet Techniczny 156 który przygotowuje dokumenty z tego obszaru.

Poniżej zamieszczono najpopularniejsze normy europejskie dotyczące badań elementów wentylacyjnych:

  • EN 13141-1 – Wentylacja budynków — Badanie właściwości elementów/wyrobów do wentylacji mieszkań — Część 1: Urządzenia do przepływu powietrza, montowane w przegrodach zewnętrznych i wewnętrznych
  • EN 13141-2 – Wentylacja budynków — Badanie właściwości elementów/wyrobów do wentylacji mieszkań — Część 2: Nawiewne i wywiewne urządzenia końcowe
  • EN 13141-3 – Wentylacja budynków — Badanie właściwości elementów/wyrobów do wentylacji mieszkań — Część 3: Okapy kuchenne do stosowania w budynkach mieszkalnych
  • EN 13141-4 – Wentylacja budynków — Badanie właściwości elementów/wyrobów do wentylacji mieszkań — Część 4: Wentylatory stosowane w systemach wentylacji mieszkań
  • EN 13141-5 – Wentylacja budynków — Badanie właściwości elementów/wyrobów do wentylacji mieszkań — Część 5: Nasady kominowe i wyrzutnie dachowe
  • EN 13141-6 – Wentylacja budynków — Badanie właściwości elementów/wyrobów do wentylacji mieszkań — Część 6: Zestawy instalacji wentylacji wywiewnej stosowane w pojedynczych mieszkaniach
  • EN 13141-7 – Wentylacja budynków — Badanie właściwości elementów/wyrobów do wentylacji mieszkań — Część 7: Badanie właściwości urządzeń wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej (z odzyskiwaniem ciepła) do instalacji wentylacji mechanicznej budynków jednorodzinnych
  • EN 13141-8 – Wentylacja budynków — Badanie właściwości elementów do wentylacji mieszkań — Część 8: Badanie właściwości bezkanałowych urządzeń mechanicznych nawiewu i wywiewu (uwzględniono odzysk ciepła) do instalacji wentylacji mechanicznej dla pojedynczych pomieszczeń
  • EN 13141-9 – Wentylacja budynków – Badanie właściwości elementów do wentylacji mieszkań – Część 9: Urządzenia do przepływu powietrza montowane w przegrodzie zewnętrznej, regulowane poziomem wilgotności powietrza
  • EN 13141-10 – Wentylacja budynków – Badanie właściwości elementów do wentylacji mieszkań – Część 10: Higrometryczne wywiewniki powietrza